Archive

Posts Tagged ‘εξουσία’

Κοινωνικά προβλήματα: Ελεύθερη αγορά ή σχεδιασμένη οικονομία;

Ιούλιος 25th, 2013 Comments off

           «………η ζωή είναι ενέργεια, όχι υλική δημιουργία. Άρα σκοπός της ζωής δεν είναι η κατασκευή, η παραγωγή αγαθών, αλλά η επιδίωξη της ηθικής, μέσω των υλικών αγαθών …» 

                                                                                                                    Αριστοτέλης

Αναφερθήκαμε συνοπτικά στο περιεχόμενο και τη μορφή της εξουσίας σε μια κοινωνία που οι δομές της πρέπει να έχουν χαρακτήρα σοσιαλιστικό. Το κρίσιμο ερώτημα που πρέπει υποχρεωτικά να απαντήσει ένας πολιτικός φορέας είναι ο χαρακτήρας του κοινωνικού μοντέλου, που επαγγέλλεται. Γιατί πολύς λόγος γίνεται για δημοκρατικό σοσιαλισμό, χωρίς να διευκρινίζεται ακριβώς περί τίνος πρόκειται.

Στον πολιτικό τομέα η σοσιαλιστική εξουσία είναι δημοκρατική, γιατί σοσιαλισμός βασικά σημαίνει προωθημένη μορφή δημοκρατικής διακυβέρνησης, η οποία θα έχει τα χαρακτηριστικά, όχι μόνο της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, που μπορεί εύκολα να μεταλλαχθεί σε αντιπροσωπευτική δικτατορία, αλλά και θα προσεγγίζει τα χαρακτηριστικά της άμεσης δημοκρατίας. Ένας συνδυασμός και των δύο αποτελεί εγγύηση για οποιαδήποτε αρνητική μεταβολή.

Ένα άλλο καίριο ζήτημα, που έχει σχέση με τη σοσιαλιστική δομή της εξουσίας και τη διαφοροποίησή της από την αστική, συνιστά η μορφή της οικονομίας στο νέο καθεστώς.

Ποιο είναι το εναλλακτικό μοντέλο της κοινωνικής οργάνωσης; Θα ισχύει η φιλελεύθερη αγορά ή η σχεδιασμένη και ελεγχόμενη οικονομία;

Το ιδεολογικό και συνάμα πολιτικό αυτό θέμα, που είναι καίριας σημασίας, συνήθως μένει εκτός συζήτησης ή παραμένει θολό.

Όμως δεν είναι δυνατό να δρομολογήσει κανείς οποιαδήποτε εναλλακτική στρατηγική, αν δεν απαντήσει ικανοποιητικά και εξαντλητικά στο αποφασιστικό αυτό πρόβλημα, που ουσιαστικά εκφράζει και την ιδεολογία στην πράξη του οποιουδήποτε πολιτικού φορέα. Τα πράγματα πρέπει να είναι ξεκάθαρα, για να μην δημιουργείται σύγχυση από πρόθεση ή αδυναμία.

Ποιες σχέσεις παραγωγής θα υπάρχουν για να ανταποκρίνονται προς το όραμα, όχι φυσικά μιας αταξικής κοινωνίας, που είναι κατ’ ουσίαν θέμα μεταφυσικό, γιατί εμπεριέχει την εσχατολογική εξέλιξη της ιστορίας, αλλά μιας σοσιαλιστικής (εξισωτικής) κοινωνίας, όπου εκτός από τη λαϊκή εξουσία θα πρέπει να υπάρχει και στον τομέα της οικονομίας κοινωνική δικαιοσύνη; Γιατί λαϊκή εξουσία χωρίς φυσικά κοινωνική δικαιοσύνη δεν νοείται. Read more…

Δημοκρατικός συγκεντρωτισμός ή αποκεντρωτισμός

Νοέμβριος 17th, 2008 Comments off

Στην πάλη του για την εξουσία

το προλεταριάτο δεν έχει άλλο

όπλο, εκτός από την οργάνωση

Λένιν 1

Πρόλογος

Μια ιδεολογία που στοχεύει στην χειραφέτηση της εργατικής τάξης, όπως λέει ο Μαρξ, πρέπει να αποτυπώνεται και στο ανάλογο οργανωτικό σχήμα, που δημιουργεί τις προϋποθέσεις και βάζει σε ενέργεια τις διαδικασίες εκείνες που επιτρέπουν και κάνουν δυνατή τη χειραφέτηση. Υπάρχει μ’ ένα λόγο διαλεκτική σχέση ανάμεσα στην ιδεολογία και την οργανωτική μορφή. Περιεχόμενο και μορφή πρέπει να αποτελούν ένα ενιαίο, συνεκτικό και αρμονικό σύνολο, απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία και εφαρμογή στην πράξη της απελευθερωτικής στρατηγικής των εργαζομένων.

Ένας αυταρχικά δομημένος πολιτικός φορέας, εκφράζει στην πράξη μια αυταρχική ιδεολογία, έστω κι αν οι διακηρυγμένες ιδεολογικές αρχές ανταποκρίνονται θεωρητικά σ’ ένα απελευθερωτικό θεωρητικό πρότυπο. Η πράξη είναι πάντοτε εκείνη που αποδεικνύει και επιβεβαιώνει τη θεωρία (ιδεολογία) και όχι το αντίθετο. Αυτό πρέσβευε ο Μαρξ και Ένγκελς, αυτό πρέσβευε και ο Λένιν.

Η πράξη πάλι απέδειξε στην πράξη, ότι ένας αυταρχικά δομημένος πολιτικός φορέας, εφόσον κατέχει την εξουσία, θα διαμορφώσει και την κοινωνία με τις ίδιες ή ανάλογες δομές, δηλαδή τελικά αντιδημοκρατικά και γραφειοκρατικά. Ούτε μπορεί να περιμένει κανείς ότι αρχικά μπορεί να είναι δομημένο συγκεντρωτικά και με την πάροδο του χρόνου θα εκδημοκρατιστεί. Τέτοια περίπτωση στην ιστορία δεν υπήρξε. Τα παραδείγματα άπειρα.

Με αυτή την έννοια έχει σημασία να ερευνήσουμε ποιο είναι το ενδεδειγμένο οργανωτικό σχήμα, που με βάση μια συγκεκριμένη ιδεολογία, θα οδηγήσει στην χειραφέτηση της εργατικής τάξης ή των εργαζομένων γενικότερα ή αντιθέτως στην ποδηγέτηση και την υποταγή της.

Πώς και με βάση ποιες οργανωτικές αρχές λειτουργεί ένας πολιτικός φορέας, αλλά και ένα οποιοδήποτε συλλογικό όργανο, έχει ιδιαίτερη σημασία.

Στην έρευνά μας είμαστε υποχρεωμένοι να ανατρέξουμε σε θεωρίες οργάνωσης και εφαρμογής τους στην πράξη μέσα στην ιστορική εξέλιξη των κοινωνιών. Βασικά θα πρέπει να προσφύγουμε στους μεγάλους επαναστάτες της ιστορίας και στις παρακαταθήκες που κληρονομήσαμε απ’ αυτούς, αλλά και στα παραδείγματα της άμεσης δημοκρατίας της κλασσικής Αθήνας και στα αποτελέσματα που είχαν οι παρακαταθήκες αυτές στις ιστορικές συνθήκες όπου εφαρμόστηκαν και στην τελική τους κατάληξη, για να χρησιμεύσουν ως πρότυπο στη σύγχρονη εποχή. Γιατί τελικά, όπως είπαμε, το αποτέλεσμα μετράει.

Μπορεί κάποιος να έχει τις καλύτερες προθέσεις και να επιδιώκει τους πιο ευγενικούς σκοπούς, όμως αν τα μέσα και οι μέθοδοι που ακολουθεί οδηγούν στο αντίθετο του επιθυμητού αποτέλεσμα, θα πρέπει να εξετάσουμε με τη μεγαλύτερη δυνατή αμεροληψία, τι είναι λάθος και τι σωστό, τι δεν αντιστοιχεί και δεν συνταιριάζει στον επιδιωκόμενο σκοπό και απαιτεί συνεπώς αναθεώρηση και αλλαγή.

Μια τέτοια ενέργεια απαιτεί σθένος και αποφασιστικότητα και αντοχή.

Η σχέση προθέσεων και αποτελέσματος δεν είναι πάντοτε αρμονική. Πολλές φορές τα αποτελέσματα των ενεργειών μας δεν ανταποκρίνονται στις προθέσεις μας. Σ’ αυτό παίζει καθοριστικό ρόλο η επιλογή των τρόπων και μεθόδων που χρησιμοποιούμε.2

Σημασία λοιπόν έχει να βγάλουμε τα απαραίτητα συμπεράσματα, που θα μας βοηθήσουν να διαμορφώσουμε τη δική μας θεωρία, ως εναλλακτική πρόταση στη σημερινή συγκυρία.

Μπορεί τα πορίσματα να οδηγούν στην αποδοχή της αρχικής θεωρίας ή τα καινούργια ιστορικά δεδομένα να απαιτούν την προσαρμογή, την ανανέωσή ή την απόρριψής της και κατά συνέπεια τον επαναστοχασμό και τη διατύπωση μιας νέας θεωρίας, που να συνιστά τον απαραίτητο όρο χειραφέτησης όλων εκείνων που γίνονται αντικείμενο καταπίεσης και εκμετάλλευσης.

Μπορεί να χρειάζεται την προσαρμογή της στις καινούργιες συνθήκες, σύμφωνα με την εξελικτική πορεία των πραγμάτων. Στην κατηγορία αυτή εμπίπτει ασφαλώς η εργατική τάξη, αλλά κι άλλες τάξεις και στρώματα της κοινωνίας, σύμφωνα με το σημερινό επίπεδο της εξέλιξης της κοινωνικής και πολιτικής πραγματικότητας.

Για να διαβάσετε όλη τη μελέτη πατήστε εδώ.

1 Β. Ι. Λένιν, Ένα βήμα μπρος, δύο βήματα πίσω, στο Λένιν, Άπαντα, τόμ. 7, σ. 406

2 Βλ. Παναγιώτης Κονδύλης: «Εκπλήσσομαι αν κάποιος συμφωνεί μαζί μου»,συνέντευξη στον Σπύρο Τσακνιά, περιοδικό «Διαβάζω», τ. 384, Απρίλιος 1998. Στη συνέντευξη αυτή αναπτύσσει την επιχειρηματολογία του σχετικά με αυτό το δίπολο: Αγαθή πρόθεση, κακό αποτέλεσμα.