Archive

Posts Tagged ‘Παναγιώτης Κονδύλης’

Ο Χριστός, όπως και να το κάνουμε, ήταν ένας πραγματικός επαναστάτης

Απρίλιος 14th, 2017 Comments off

Η επαναστατικότητά του συμπυκνώνεται σε μία και μόνο φράση:

«Ουκ επ’ άρτω μόνω ζήσεται ο άνθρωπος» (κατά Λουκάν, 4.5)

Το τι σημαίνει αυτή η φράση μας εξηγεί ο μεγάλος Έλληνας στοχαστής Παναγιώτης Κονδύλης φιλοσοφικά και κοινωνιολογικά με τα εξής λόγια:

Στο βαθμό που κατανοούσα καλύτερα τους μηχανισμούς της ιδεολογικής και ουτοπικής σκέψης , την κλασσική αρχαιότητα την έφερνε κοντύτερά μου ένα ακόμη γνώρισμα της: η απουσία εσχατολογίας και ευθύγραμμων αντιλήψεων για το ιστορικό γίγνεσθαι, οι οποίες ως γνωστόν έχουν ιουδαιοχριστιανική προέλευση και εκκοσμικεύθηκαν τόσο από τον σοσιαλισμό, όσο και από τον καπιταλιστικό φιλελευθερισμό».[1] Και σε άλλο σημείο συνεχίζει, εξηγώντας ότι ο άνθρωπος δεν είναι μόνο οικονομική μονάδα: « Έτσι, η άρνηση της εσχατολογίας συνεπέφερε και την άρνηση του πρωτείου της οικονομίας, τουλάχιστον όπως το εννοούσε ο μαρξισμός. Η Ιστορία γίνεται τώρα ανοιχτή ως προς τις πιθανές εκβάσεις (όχι αναγκαστικά ως προς τους δρώντες μηχανισμούς), γιατί δεν δρα εντός της μία πάγια ιεραρχία παραγόντων, όπου ο ένας είναι πάντα πιο καθοριστικός από κάποιον άλλον, αλλά το βάρος και η σπουδαιότητά τους ποικίλλουν συνεχώς ανάλογα με τη συγκυρία. Τούτο δεν σημαίνει διόλου την άρνηση μιας επιστήμης της ιστορίας και των ανθρωπίνων πραγμάτων, δηλαδή δεν σημαίνει διόλου την άρνηση της αιτιότητας – όμως άλλο πράγμα είναι η αιτιότητα που ισχύει σε κάθε περίπτωση και άλλο πράγμα είναι η νομοτέλεια που πάει να υποτάξει όλες τις περιπτώσεις σε μια και μόνη τελολογικά αρθρωμένη αλυσίδα. Η οικονομία δεν παύει φυσικά να έχει το ιδιαίτερο βάρος της μέσα στους διαμορφωτικούς παράγοντες της κοινωνικής ζωής, όμως υποτάσσεται στη γενική λογική και στη γενική μορφολογία των κοινωνικών σχέσεων, των σχέσεων ανάμεσα σε ανθρώπινες υπάρξεις που ζουν κοινωνικά. Μιλώντας κανείς για ανθρώπους, για σχέσεις μεταξύ τους, για δυνάμεις που συγκροτούν και συγκρατούν κοινωνίες, εισέρχεται στο βαθύ και έσχατο επίπεδο της ανάλυσης, δηλαδή στο επίπεδο της κοινωνικής οντολογίας.

Το πρόβλημα της Ελλάδας δεν έγκειται στην κατάργηση της ελληνοχριστιανής παράδοσης, όπως τον επιδιώκουν οι αποδομητές του έθνους, αλλά στον εκσυγχρονισμό της.

Μια «πνοή» αυτής της ελληνοχριαστιανικής αίσθησης μας προσφέρει ο ποιητής Κωνσταντίνος Καβάφης.

ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

Την εκκλησίαν αγαπώ – τα εξαπτέρυγά της,

τ’ ασήμια των σκευών, τα κηροπήγιά της,

τα φώτα, τες εικόνες της, τον άμβωνά της.

Εκεί σαν μπω, μες σ’ εκκλησία των  Γραικών,

με των θυμιαμάτων της τες ευωδίες

με τες λειτουργικές φωνές και συμφωνίες,

τες μεγαλοπρεπείς των ιερέων παρουσίες

και κάθε των κινήσεως τον σοβαρό ρυθμό-

λαμπρότατοι μες στων αμφίων τον στολισμό-

ο νους μου πιαίνει σε τιμές μεγάλες της φυλής μας,

στον ένδοξό μας Βυζαντινισμό.

[1] Β. Παναγιώτης Κονδύλης, συνέντευξη στο περ. «Διαβάζω», τεύχ. 384, Απρίλιος 1998.

Έθνος – κράτος και ταξική πάλη 1

Ιούνιος 20th, 2013 Comments off

Γεωπολιτική πραγματικότητα και ιδεολογικά προτάγματα

Διάλογος και αντίλογος με τον Λουκά Αξελό

Γράφει ο Παναγιώτης Κονδύλης, τον οποίο, «ειρήσθω εν παρόδω», αλλά και «εν οδώ», εκτιμώ τα μέγιστα:

«Όποιος δεν θέλει να συγχέει τις ευχές του με την πραγματικότητα, οφείλει να διαπιστώσει ότι, όσο κι αν αυτό φαίνεται λυπηρό για τις προοπτικές της παγκόσμιας κοινωνίας, το έθνος ως βασική μονάδα πολιτικής συνομάδωσης και συνεπώς η επιβίωσή του ως εγγύηση της φυσικής και πολιτικοκοινωνικής επιβίωσης συγκεκριμένων ανθρώπων διόλου δεν έχουν πρακτικά ξεπεραστεί, ούτε σε ευρωπαϊκό, ούτε σε παγκόσμιο επίπεδο… Η συγχώνευση της πολιτικής με την οικονομία δεν σημαίνει κατάργηση της πολιτικής και μάλιστα της εθνικής πολιτικής, παρά προκαλεί μια ολοένα και στενότερη σύνδεση ανάμεσα σε οικονομική και εθνική επιτυχία ή αποτυχία».[1]

Και προσθέτει:

«Η εθνική στρατηγική δεν είναι ούτε “δεξιά” ούτε “αριστερή”, ούτε “εθνικιστική”, ούτε “διεθνιστική”. Είναι τα πάντα, ανάλογα με τις επιταγές της συγκεκριμένης περίστασης. Αλίμονο στη χώρα και στην πολιτική της ηγεσία, αν ερμηνεύει τη συγκεκριμένη κατάσταση με “δεξιές” ή “αριστερές” προτιμήσεις».[2]

Να πω όμως και κάτι δικό μου, που προέρχεται κι αυτό όχι από μένα αλλά από τον Μαρξ και τον Ένγκελς, δηλαδή το ασπάζομαι, άρα είναι και δικό μου, Ό,τι ίσχυε χθες δε σημαίνει ότι ισχύει και σήμερα:

«Έχουμε πάντα συνείδηση ότι οι γνώσεις που αποκτούμε είναι αναγκαστικά περιορισμένες, ό,τι καθορίζονται απ’ τις συνθήκες , όπου τις αποκτήσαμε».[3] Η αλήθεια για τους γενάρχες του μαρξισμού φαίνεται ότι ήταν διαλεκτική, δηλαδή δεν είχαν διαχρονική αξία. Για το λόγο αυτό προσθέτει ο Ένγκελς: «Η αλήθεια βρισκόταν τώρα στο ίδιο το προτσές της γνώσης, στη μακρόχρονη ιστορική εξέλιξη της επιστήμης που από τις κατώτερες βαθμίδες της γνώσης ανεβαίνει διαρκώς σε ανώτερες, χωρίς όμως ποτέ να φτάσει στην ανακάλυψη μιας λεγόμενης απόλυτης αλήθειας σε σημείο που να μη μπορεί να προχωρήσει πιο πέρα».[4]

 



[1] Παναγιώτης Κονδύλης, Πλανητική πολιτική μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, εκδ. «Θεμέλιο», Αθήνα, σ. 165.

[2] Παναγιώτης Κονδύλης, Από τον 20ο στον 21ο αιώνα, εκδ. «Θεμέλιο», Αθήνα 1998, σ. 185.

 [3] Φρίντριχ Ένγκελς, Ο Λουδοβίκος Φόυερμπαχ και το τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας, , στο Καρλ Μαρξ – Φρίντριχ Ένγκελς, Διαλεχτά έργα, τόμ. ΙΙ, , εκδοτικό της Κεντρικής Επτροπής του ΚΚΕ, 1951, σ. 449.

[4] Ό.π. σ. 418 -419.